Hollendingar hafa löngum staðið framarlega í leturhönnun. Kannski ekki skrítið þegar litið er til þess að Holland hefur í margar aldir verið höfuðvígi vandaðrar prentunar. Það eru ekki svo mörg ár síðan prentarar gengdu því hlutverki sem grafískir hönnuðir gegna nú og sama gildir um leturhönnun.

Ótrúlegur fjöldi leturhönnuða eru í Hollandi sem sjá má á þessum tengli .

Mig langar að benda í þetta skiptið sérstaklega á einn þeirra og vef hans René Knip, sem ekki hannar aðeins letur heldur nýtir sér það í grafískar útfærslur fyrir fyrirtæki og stofnanir en einnig til listsköpunar og tilraunastarfssemi. Nokkuð magnað finnst mér. Þeim sem falla fyrir þessu er bent á bókina A.R.K. Ten years of Type Related Projects 1994 — 2004 (sem reyndar er sögð uppseld í bili).

Þótt mýs (myndin er reyndar af rottunni úr Dilbert) séu alveg ágætis skepnur til síns brúks, er ágætt að hafa í huga að oft getur verið mun hentugra að nota bara hnappaborð tölvunnar til þess að gera einfaldar aðgerðir. Þetta á ekki síst við meðhöndlun á texta. Færa textabendilinn, hoppa milli orða, velja orð. Það er varla ómaksins vert að teygja sig í músina til þess að gera þessar aðgerðir. En til þess þarf náttúrulega að kunna nokkrar hnappasamsetningar sem hér fara á eftir.

Ég mæli með því að þú prófir smá æfingu: Afritaðu þennan texta og settu hann inn í eitthvert forrit sem tekur texta. Það getur verið TextEdit, Word eða Mail. Lest svo textann línu fyrir línu og prófar hverja einustu aðgerð sem í honum stendur. Athugaðu að þessar aðgerðir virka fínt í Finder líka við að breyta nöfnum á skjölum. Einnig þarf að athuga að þessar sömu aðgerðir nota aðrar skipanir í Adobe forritunum, þannig að þú skalt ekki nota þetta þar strax.

Til skýringar: Val er sama og Option eða Alt. Slaufa er sama og Command eða epli. Vinstri, hægri, upp og niður á við pílurnar. Næsta þýðir hér bæði næsta og núverandi.

Byrjum á því að æfa hreyfingar textabendilsins:

• Option + vinstri píla: Framan við næsta orð. Bendillinn stekkur fremst í orðið sem hann var í og svo fremst í næsta og svo framvegis. Bættu Shift við og orðið eða orðin veljast.
• Option + hægri píla: Að enda næsta orðs. Ýttu svo aftur á píluna og bendillinn hoppar um orð. Bættu Shift við og orðin veljast.
• Option + píla upp: Framan við næstu málsgrein. Fljótleg leið til þess að komast fremst í málsgrein og eins fremst í nafn þegar er verið að skíra skjal í Save glugganum. Bættu Shift við og allt nafnið velst í einu stökki.
• Option + píla niður: Að enda málsgreinar.

• Option + Bakkhnappurinn (backspace): Eyðir orðinu sem stendur á undan.
• Option + Del (undir Help hnappnum): Eyðir orðinu sem kemur á eftir bendlinum.

• Slaufa + vinstri píla: Bendillinn hleypur fremst í línu.
• Slaufa + hægri píla: Bendillinn stekkur aftast að línuenda.
• Slaufa + upp píla: Bendillinn fer fremst að upphafi textans eða skjalsins.
• Slaufa + píla niður: Bendill að enda skjalsins.

Shift hnappurinn til viðbótar við allar þessar skipanir velur textann eins og við mátti búast. Þegar maður kemst upp á lag með þetta verða þetta ómissandi þægindi. Svo er bara að nota gráu sellurnar til þess að finna út aðgerðir sem henta manni sérstaklega vel og leika á happana eins og á hljóðfæri. Sem dæmi: Shift + Slaufa + hægri píla notuð til þess að velja texta að enda línu. Sleppa svo slaufunni og gera Shift + vinstri píla til þess að afvelja einn staf til baka.

Eins og ég minntist á hér á undan virkar sumar af þessum skipunum ekki svona í Adobe forritunum. Þegar þið eruð búin að æfa þetta í textaforritum og í Finder gæti verið sniðugt að prófa að bera saman þessar aðgerðir t.d. í InDesign. Það er undra auðvelt að halda þessu aðgreindu en ég ætla ekki að gera þetta of ruglingslegt með því að skrifa það allt upp hér.

Nítíu og níu – sextíu og sex. Þetta er ekki PIN númer, heldur tala sem hjálpar manni að muna hvernig íslenskar gæsalappir eru settar í kringum orð.

Maður sér nánast á hverjum degi í auglýsingum og bæklingum notað shift + 2, til þess að búa til gæsalappir eins og tíðkuðust á ritvélum hér á árum áður. Táknið sem kemur með þessari skipun þýðir tomma og á alls ekki við í íslensku.

Fyrir þá sem ekki hafa tileinkað sér að nota réttar íslenskar gæsalappir eru þær sóttar þannig á makkahnappaborðinu:

• Að framan/niðri: Option + ð (99)
• Að aftan/uppi: Option + Shift + ð (66)