2008.07 Italy – Róm
Þá var förinni heitið til Rómar. Við kvöddum Montalcino um morguninn, gerðum upp reikninginn og ókum af stað. Leiðin er um 160 kílómetrar og eins og vanalega er ekkert mál að rata milli borga. Við vorum svo með útprent af Google hvernig ætti að komast að hótelinu innan Rómar.
Ég stóðst ekki mátið að fá mér einn espresso á bensínstöð. Það er eitthvað við þessar ítölsku bensínstöðvar sem heillar mig. Í fyrsta lagi eru þetta helstu staðirnir sem enginn talar ensku og í öðru lagi erum við yfirleitt einu erlendu viðskiptavinirnir sem reyna að eiga önnur viðskipti á þessum sjoppum en að kaupa eldsneyti. Fyrirkomulagið við að kaupa sér kaffi og kannski samloku með og vatn er þannig að maður finnur til vatnið í kæliskáp, velur samlokuna sem maður vill kaupa og fá hitaða og reynir að ímynda sér hvernig heitið á henni er borið fram og svo veður maður á kassann. Þar borgar maður og fær kvittun, fer að einu borðinu og nefnir samlokuna – ein rifa gerð á miðann. Þegar samlokan er tilbúinn fer maður á annan stað á borðinu og réttir fram miðann og fær kaffið og önnur rifa gerð á kvittunina.
Oftast gengur þetta alveg prýðilega en maður verður samt að sleppa því að tryllast ef eitthvað er ekki rétt sem er afgreitt. Það er oftast manni sjálfum að kenna af því maður gat ekki gert sig skiljanlegan. Ekki reyna að fá þetta leiðrétt heldur kyngja þessu og reyna að gera betur næst. Varan er hvort eð er það góð. Þetta kann að virðast voða vitlaust allt saman en stór hluti ástæðunnar er að Ítalir drekka ekki kaffi til að skola niður brauðinu. Tveir algerlega aðskildir hlutir í þeirra biblíu.
Þegar við renndum af hraðbrautinni inn í Róm tókum við einhvers staðar ekki rétta beygju. En komumst þó aftur á rétt spor og færðumst nær miðjunni. Róm er bísna stór ef allt er talið. Leiðin lá meðfram ánni Tíber sem heitir á ítölsku Tevere. En þegar við áttum tiltölulega stutt eftir komum við að gatnamótum sem voru lokuð vegna framkvæmda og Google hafði ekki gert ráð fyrir því. Ekki um annað að ræða en að beygja til hægri og fara þannig út frá miðborginni aftur eða fara til vinstri og demba sér beint í miðjuna. Ég tók vinstri beygju og það var heillaráð því þá þekktum við fleiri kennileiti. Centro, centro, centro, það er lykilorðið.
Nú kom sér vel að vera á þetta minni bíl því við gátum leyft okkur að stöðva bílinn til að átta okkur á bestu leiðinni án þess að stífla alla borgina. Að auki vorum við að fara á sama hótel og við vorum á í fyrra þannig að umhverfið var kunnuglegt. Vandinn fólst hins vegar í því að sem bíllaus í fyrra vissum við ekkert hvaða götur voru einstefnugötur eða neitt í þeim dúr. Ég man ekki hvort ég hef nefnt það hér áður en það er lykilatriði áður en maður keyrir inn í borgir og bæi að vera ekki svangur. Og betra að vera á ferðinni að degi en kvöldi. Ég notaði tækifærið og benti Lindu á kosti leiðsögutölva í bíla – skaut því svona að í framhjáhlaupi eins og mig langaði ekkert sérstaklega í það en það gæti verið hentugt. Svona rússíbanaferðir eru samt dáldið spennandi.
Hótelið er í níðþröngri götu, Vicolo del Leonetto. Ég held að ekki sé til svona þröng gata á Íslandi. Alla vega ekki með nafni. Við komumst klakklaust að götunni og vinnumenn sem voru með bíl sinn inn í götuna færðu sig til svo við gætum komist inn. Þrátt fyrir þrengslin var nokkrum bílum lagt báðum megin við hana þar sem einhver smá skot var að finna. Speglarnir snertust og ég beið eftir því að þrengslin yrðu svo mikil að við kæmumst ekki út úr bílnum og þyrftum að bakka til baka. En þetta slapp.
Töskurnar út og ég lét lyklana í hendur bílageymslumanni í skotinu við hornið á hótelinu. Hall lifir örugglega góðu lífi á því að geyma bíla fyrir fólk eins og okkur. 40 evrur sólarhringurinn! En það er auðvitað rétta verðið fyrir báða aðila – eða þannig. Bíllinn í öruggri geymslu og laus við hann í þrjá daga. Það er hvort eð er engin bílastæði að hafa þar sem maður getur geymt bílinn í heilan dag.
Ástæðan fyrir því að við völdum þetta hótel aftur er afar einföld. Hotel Due Torri er lítið og kósí, pínulítið gamaldags, hreinlegt á afar góðum og kyrrlátum stað. Það er rétt við aðal verslunargöturnar, rétt hjá Piazza Navona torginu og Pantheon og stutt frá Péturskirkjunni og fimm mínútna gang að Spænsku tröppunum. Þjónustan öll mjög persónuleg. Konan sem rekur hótelið kemur gjarnan í morgunmatinn og ræðir við gesti og gefur góð ráð. Sumir gestanna eru komnir í tíunda skiptið á hótelið.
Við skutluðum töskunum inn og fórum svo út að rápa um borgina. Hitinn var um 35 gráður. Flestum finnst það meira en nóg. En það skiptir líka máli hvað maður er að gera. Í fyrsta lagi þarf maður að vera alltaf með vatn við hendina og svo verður maður líka að drekka það. Alltaf að panta vatn með víni. Það er glatað að ætla sér að svala sér eingöngu á bjór. Ég held því fram að espresso sé gott við þorsta en það gæti verið umdeilt. Ganga svo sem mest í skugga og vera undir sóltjaldi ef stoppað er til að fá sér eitthvað. Búðarráp í loftkældum verslunum er líka betri kostur en að skoða fornminjar undir beru lofti. Katakompurnar kæmu þó kannski helst til greina því þær eru neðanjarðar.
Með þetta í huga og verki er þetta bara alveg bærilegt. Ekki er verra að skreppa á hótelið um fjögur– eða fimmleytið og leggja sig því maður fer ekki út að borða fyrr en um níuleytið.
Við erum búin að skoða flest af þeim kennileitum sem við höfum áhuga á að skoða og ekki ástæða til að skoða aftur í bráð. Og þó, það kannski aðeins of gróf fullyrðing því það eru nokkrir staðir sem eru ekki í miðborginni sem við ætlum að kíkja á seinna. Það er til dæmis nýbúið að gera upp setrið sem Mussolini leigði fyrir eina líru á ári meðan hann var við völd og svo ætlum við að fara að kíkja á sextíu styttur sem sami maður lét gera til að hvetja þjóðina til líkamsræktar. Stytturnar eru dálítið fyrir utan miðborgina og eru þrátt fyrir að vera hreinræktaður sósíal-realismi gerðar eftir pöntun frá einræðisherranum, alveg sérstakt fyrirbrigði og mikilfenglegar svona í einum pakka. Þær verða örugglega á sínum stað í næstu ferð.
Í stað þess skruppum við yfir Tíber yfir í hverfi sem kallað er Trastevere sem útleggst „hinum megin við Tevere“. Jafnvel með það í huga að borða þarna um kvöldið. Þetta hverfi var hálfgert fátækrahverfi áður og margir listamenn hreiðruðu um sig þar. Nú morar þar allt af matsölustöðum og kaffihúsum og þar af leiðandi fólki. Við höfum borðað þarna í fyrri ferðum og fengið fínan mat. Hins vegar fannst okkur núna meira en áður komin dálítil þreyta í þetta víða. Viðskipti margra veitingastaðanna byggja meir og meir á ferðamönnunum og það er ekki góðs viti. Einhverjir eru greinilega ekki hrifnir af þessu og stóð utan á einu veitingahúsinu: „We are against war and turist menu!“. Við fengum okkur smá snarl á einni búllu þarna, eins konar djúpsteikta hrísgrjónabollu og ferlega vondan nafnlausan bjór á öðrum stað. En af því við vorum búin að rápa nóg og vorum of snemma í því til að borða kvöldmáltíð ákváðum við að láta þetta gott heita og lölluðum af stað í áttina að hótelinu. Fyrir þá sem eru að fara til Rómar í fyrsta skipti gæti verið gaman að kíkja á þetta hverfi, fá sér drykk um sexleytið og borða svo seinna þegar hverfið lifnar verulega við.
VIð gengum upp á hótel aftur í rólegheitum og hvíldum lúin bein. Einhvern tíma eftir klukkan átta trítluðum við svo aftur af stað og fórum yfir Navone torg sem var fullt af lífi. Við höfðum engan áhuga á að borða með hinum túristunum við torgið sjálft. Í námunda við torgið er nóg af öðrum stöðum sem eru áhugaverðir og verðið oftar en ekki hagstæðara. Við enduðum á Cul de Sac sem er í einni hliðargötunni. Fórum á þann stað í fyrra líka. Matseðillinn byggir á mat úr sveitunum í kringum Róm, einfaldur sveitamatur úr Laziohéraðinu. Vínseðillinn er á þykkt við símaskrá, meira en 1400 vín og flöskur upp um alla veggi. Meira en tuttugu vín er hægt að fá í glasavís og það gerir staðinn enn skemmtilegri.
Við byrjuðum á Prosecco meðan við guðuðum yfir mat– og vínseðlum. Fengum svo sveitapaté með trufflum saman sem forrétt. Forréttir eru oft það stórir að það er upplagt að deila þeim saman. Linda fékk sér svo rauða linsubaunasúpu sem bragðaðist fábærlega og þar á eftir kjúklingabaunarétt sem var líka mjög góður. Með þessu hvítvín sem heitir Coda di Volpe frá Terredora. Frábært hvítvín. Ég byrjaði á rómverskum pastarétt í amatricianasósu með panchetta (nokkurs konar beikon) og svo nautakjöt í sósu sem ég skrifaði eitthvað vitlaust niður. Rauðvín með mínum mat var frá Caccia al Piano og kallast Bolgheri Ruit Hora. Afbragð.
Annar dagur í Róm
Það er eitthvað við Róm sem heillar. Miðborgin hefur haldist svo til óbreytt í áratug eftir áratug. Aðeins ein ný bygging (Ara Pacis) hefur verið byggð þarna í tugi ára. Ef skoðaðar eru ítalskar bíómyndir frá árunum 1950 — 1970 sést að nánast ekkert hefur breyst. Ég er einmitt að fara að finna mér nokkar slíkar til að horfa á. Kannski Roman Holiday með Gregory Peck og Audrey Hepburn? Mér finnst alveg nóg að vera þarna. Maður þarf ekkert endilega að gera eitthvað sérstakt og spana út um borg og bý. Takturinn í borginni er bara eitthvað svo sérstakur og þægilegur.
Eitt af því sem við vorum með í huga að gera þennan dag var að rápa í nokkrar búðir – aðallega til að svekkja sig á slæmri stöðu krónunnar en ekki síður til að dást að frábærri hönnun hvert sem auga er litið, föt, húsbúnaður eða eitthvað annað smádót. Ég er til dæmis mjög veikur fyrir búðum sem selja penna og pappír. Linda skoðar allar skóbúðir nema þær sem selja fótlaga skó. Fötin byrja á skónum og enda á skónum er hennar kenning.
Áður en við hentum okkur í búðarrápið fórum við á sýningu í Museo dell’Ara Pacis á verkum hönnuðarins Jean Prouvé. Prouvé er einn af frumherjum í húsa– og húsgagnahönnun á fyrri helmingi 19. aldar, þegar ekki þurfti lengur að steypa járn til að móta það heldur var hægt að beygja það til. Gaman að sjá þetta þótt þetta sé ekki alveg manns stíll en sem sonur járnsmiðs og hafandi unnið með járnplötur ein fimm sumur á unglingsárum var gaman að sjá þetta. Linda vann líka á sínum tíma í Stálvík við að smíða skip.
Rétt hjá hótelinu römbuðum við líka á verslun sem selur vörur frá hönnuðum víðs vegar úr heiminum. Allt er endurunnið úr einhverju öðru. Til dæmis var þarna sófasett sem var gert úr traktorsdekkjum, veski og handtöskur úr bróderuðum veggmyndum, skúlptúr af fiski unnið úr hjólkoppum og þannig væri hægt að telja áfram endalaust. En þetta var allt mjög vandað og ekkert amatörklastur. Og búðin sjálf er mjög töff og flott eins og um merkjavöru væri að ræða. Búðin heitir RE(f)USE. Ég finn hvergi vefslóð á hana en þessi sýnir svipaða hluti.
Hitt sem við vorum búin að ákveða var að rölta um gamla gyðingahverfið eða Ghetto í Róm. Þetta er ekki gettó lengur og ekki margt sem minnir á gyðinga lengur þarna en þó stendur kosher á einstaka skilti. Hverfið hefur verið á uppleið á síðustu árum og nýjar og gamlar verslanir á víxl og trendí barir og veitingahús hafa verið að skjóta rótum þarna síðustu árin. Hverfið er aðeins eins og til hlés rétt fyrir utan mestu túristatraffíkina og það var gaman að rölta þarna um.
Við stoppuðum á einu kaffihúsinu, Cafe Tazze d’Oro og fengum okkur salat og bjór með. Espresso á eftir. Eitt af því sem gott er að vita þegar maður ferðast um Ítalíu er að mjög margir barir og kaffihús og jafnvel kjötverslanir selja mjög ódýran mat um hádegisbilið. Oft salöt, pastasalöt, anti pasti og ýmislegt létt fram til klukkan þrjú. Það er ekki svo auðvelt að átta sig á því hverjir eru með svona lagað og maður verður að hafa augun opin. Stundum sést í kjötbúð að það eru kannski tvö lítil borð og fjórir stóla. Þá er maður kominn á slóðina. Og ef borð eru úti á stétt sést náttúrulega ef einhver er að borða eitthvað gómsætt. Magaklukkan er allt öðruvísi stillt þarna en hjá þjóðunum í norður evrópu og best að aðlaga sig að henni strax. Það er pínlegt að sjá túristana sitja eina að borða í tómu veitingahúsi um sjöleytið. Auðvitað fór maður í gegnum þennan pakka sjálfur áður en maður áttaði sig á þessu.
Eftir smá hvíld á hótelinu seinna um daginn röltum við í leit að veitingahúsi. En fyrst fengum við okkur drykk á vínbar og eins og vanalega er eitthvert meðlæti borið fram með og fylgir með. Í þessu tilfelli fengum við okkur enn einu sinni Prosecco og litlar ristaðar brauðsneiðar, brucchetta með ýmsu áleggi var borið fram með.
Þegar við stóðum svo upp sáum við að við vorum við hliðina á einu af veitingahúsunum sem við höfðum í huga til að borða á um kvöldið. Það er ekki langt frá hótelinu, Maccheroni. Ég rakst á þennan stað á netinu og allt hljómaði frekar spennandi. Þegar við komum að var búið að taka frá öll borð utandyra en við fengum borð inni. Ástæðan fyrir þessum vinsældum var nokkuð augljós. Bráðskemmtilegur matseðill, ekki alveg hundrað prósent ítalskur og frábær vín húsins. Linda fékk sér kjúklingarétt, skemmtilega kryddaðan upp á franska vísu, tímían– og rósmarínríkt. Ég stóðst ekki mátið og fékk mér mjólkurlamb. Hvoru tveggja alveg hreint frábært.
Þriðji og síðasti dagur í Róm
Það var reyndar eitt í viðbót sem við höfðum ætlað að gera annan daginn. Það var að fara á listasafn sem við höfum tvisvar áður farið á. En það reyndist lokað í þetta skiptið. Þriðja daginn þrömmuðum við því upp í stóra Borghese garðinn en þar er annað safn, Galleria Nazionale d’Arte Moderna e Contemporanea eða Nútímalistasafnið. Í þetta fóru nokkrir klukkutímar því garðurinn er mjög stór og safnið líka. En það var alveg ómaksins virði.
Á safninu er fastasýning eldri verka eða frá 17. öld fram á fyrri hluta 19. aldar. Málverk og skúlptúrar eftir marga þekkta listamenn, en ekki mikið af heimsfrægum verkum. Enda er það ekki endilega það sem maður er að sækjast eftir. Er Mona Lisa svo mikið betra málverk en önnur? Mikið af verkum af mannlífinu á þessum tíma og risastór hrikaleg málverk af frægum orustum. Ég punktaði niður hjá mér nokkur af nöfnunum og komst að því á Wikipedia seinna um kvöldið að Ítalir höfðu oftar en ekki tapað í þessum orustum sem málverkin sýndu. Það er furðu stutt síðan sumar þessar orustur voru háðar, 150 — 200 ár, en hafa verður í huga að sameinuð Ítalía eins og við þekkjum hana í dag er ekki nema rétt 150 ára gömul.
Þá voru líka nokkrir stórir salir sem sýndu verk frá upphafi 19. aldar fram á þennan dag. Það höfðar miklu meira til mín reyndar en gamla dótið. Þar var skemmtilegast fannst mér að sjá þann hluta sem helgaður var teikningum og gaf meðal annars að líta teikningu eftir Sol Lewitt sem var svona tíu metrar á hæð og tólf að breidd. Teiknuð beint á vegginn í safninu. Ekki má svo gleyma að safnið á óvenju gott safn af verkum Duchamp, sem var feykilega gaman að sjá svona með berum augum. Slóðir um Duchamp eru hér og hér.
Um kvöldið fórum við svo enn inn að svæðinu í kringum Navona og settumst á pínulítið veitingahús sem heitir Ristorante La Tavernetta á Via degli spagnoli 48. Við fengum okkur að venju Procecco til að byrja með og anti pasti sem við skiptum milli okkar. Linda fékk Pino Grigio hvítvínið sitt í karöflu en rauðvínið mitt kom í dvergflöskum. Svona eins og í flugvélum! En það var afar gott engu að síður, Chiantivín sem heitir Melini. Í þetta skiptið dembdum við okkur í sjávarréttapasta. Ekki seinna vænna. Spaghetti með risarækjum, humar og zucchini lenti á Lindu diski og Spaghetti a la Frutti di Mare á mínum. Hvoru tveggja í tómatgumsi. Rosalega gott vægast sagt. Espresso á eftir (n.b. reyndar ekki sniðugt rétt fyrir svefninn).
Ég er mikill aðdáandi fisks + pasta og var afar sáttur við að ljúka Rómaráfanganum með þessum mat. Sömuleiðis er fyrir mína parta minningin um góðan mat og listir samofin góðri ferð og er það sem ég man oftast best eftir. Þá er næst að koma sér yfir til Úmbríu – og breyta kannski vefslóðinni í foodandfonts.is?
