Leturmöppur hér og þar
Ég útbjó þessa mynd til þess að skýra út og sýna helstu leturmöppur á MacOsX. Mörgum finnst ekkert þægilegt að lesa út úr slóðum eins og /Library/Application Support/Adobe/Fonts/Reqrd/Base … og sjá hlutina betur fyrir sér myndrænt. Eins og sést eru þær nokkrar og ekki undarlegt þótt einhverjir séu dálítið áttavilltir með þetta allt saman.
Grunnskýringin á þessu er að í rótinni (/), sem sagt í grunni harða disksins, eru forrit og letur sem ætluð eru öllum sem vinna á sömu tölvu, en á heimasvæði hvers notanda er nánast sama uppbygging og þá hugsað eingöngu fyrir innskráðan notanda.
Þetta finnst mörgum dálítið mikið af hinu góða. Fyrir þá sem nota mikið af letri er alger nauðsyn að hafa inni á tölvunni forrit sem getur haldið utan um letrið og stýrt á handhægan hátt hver af þeim eru virk og hver ekki. Ég nefni hér til sögunnar FontExplorer X, sem ég hef dálæti á sjálfur en aðrir möguleikar gætu verið Suitcase Fusion eða Font Agent.
Reyndar geta möppurnar verið fleiri á einstaka tölvum en ég ákvað að flækja málið ekki frekar með því.
A. Font Book. Forrit sem stjórnar hvort letur sem er í tölvunni er virkt eða ekki. Fylgir stýrikerfinu. Notast fyrst og fremst við möppurnar sem merktar eru F og N. Ágætt til þess að skoða letur og bæta við nýju en þó ekki fyrir stórnotendur. Font Book 2.x sem fylgir Leopard er með Auto Activation sem kveikir sjálfvirkt á letri í skjölum sem opnuð eru þótt letrið hafi verið gert óvirkt með forritinu.Linotype mælir með því að þeir sem nota Font Explorer X slökkvi á þessum eiginleika í Font Book.
B. FontExplorer X frá Linotype er eitt af betri leturstýringarforritunum. Það besta er að það er ókeypis en að auki hefur það marga frábæra kosti og ræður vel við mikið af letri. Val á svona forritum er að nokkru háð þörfum og smekk. Einn helsti veikleiki FontExplorer er að ekki er til nein útgáfa þar sem aðgangi að letri er stýrt miðlægt.
C. MIcrosoft Office 2004. Letur sem fylgir Office er sett í þessa möppu við innsetningu.
D. Microsoft Office 2008. Með þessari útgáfu er leturmöppunni, G komið fyrir í /LIbrary/Fonts F.
E. Adobe Creative Suite á eigin leturmöppu sem geymd er þarna. Upphaflega hlóðst letur sem fylgdi CS og CS2 inn í þessa möppu, en það sem fylgir CS3 fer inn í F. Letrið sem fer þarna inn er aðgengilegt öllum sem nota tölvuna. Base–mappan sem er leifar af fyrri innsetningum innihélt letur sem varð að vera til staðar vegna Destiller og Illustrator. Núna hleðst letrið frá Adobe inn í /LIbrary/Fonts möppuna.
F. Fonts í /Library/Fonts. Þetta er önnur aðal leturmappan. Allt sem í hana fer er aðgengilegt öllum notendum og forritum. Microsoft og Adobe setja sín letur þarna inn.
G. Letur sem fylgir Office 2008, sjá D. Fyrir utan gömlu lummurnar er búið að bæta við slatta í viðbót af letri sem er ekki svo slæmt að hafa. Bæði vegna samræmis við VIsta á pc–tölvum en mög eru líta mjög vel út á skjá. Og ekki verra að mörg hver af þessum nýju eru risa stór með austur–evrópu letri, kýrilísku og asíu letri.
H. Fonts Disabled myndast þegar Font Book finnur tvö eða fleiri eins letur sem rekast á hvert annað og setur þá annað letrið í þessa möppu og eins það letur sem maður gerir óvirkt.
I. Fonts í /System/Fonts. Í þessari möppu eru geymd letur sem stýrikerfið reiðir sig á. Ekki er ráðlegt að hrófla við þessu letri því þá fer ýmislegt í algera steik og alveg óhætt að nota það við vinnslu því þetta er hágæðaletur.
J. og K. Linotype FontExplorer X myndar þessar möppur og afritar inn í þær allt letur sem maður setur inn í forritið. Í K möppunni er letrið flokkað í stafrófsröð. Eins og sést er þetta inni á notandasvæðinu og því bundið við hvern og einn notanda tölvunnar.
L. Adobe Creative Suite setur þessa möppu inn. Í hana má setja letur sem maður ætlar sér eingöngu en þar fyrir utan er hún oftast nær tóm. Sambærilegt við E.
M. FontExplorer X. Þetta er ekki leturmappa, en ég vil hafa hana með því hún geymir helstu fylgiskjöl FontExporer, gagnagrunninn og fleira.
N. Font Collections. Letrið sem fylgir tölvunni er flokkað í Font Book í Collections eftir stílbrigðum. Upplýsingarnar um það eru geymdar hér. FontExplorer getur sýnt þessi söfn líka en persónulega hef ég alltaf slökkt á þeim.
O. Fonts í ~/Library/Fonts. Eins og sést á myndinni og slóðinni (~ er tákn í slóðum fyrir heimasvæði), erum við komin inn á heimasvæð notandans. Þetta er önnur aðal leturmappa tölvunnar. Hver skráður notandi tölvunnar hefur leturmöppu á þessum stað og hann einn hefur aðgang að henni.
P. Alveg eins og H, nema á heimasvæði notandans.
Q. System Folder – Classic. Þeir sem eru á Tiger stýrikerfinu eða eldra geta keyrt upp forrit í Classic. Classic er stýrikerfi 9.
R. Adobe á Os9 og Classic. Ef Adobe forrit eru á tölvunni munu þessar möppur vera líka til staðar. Sambærilegt við E og L.
S. System Folder/Fonts á Os9. Í stýrikerfi 9 og eldra er þessi mappa og einnig ef OsX tölva er útbúin til að keyra upp Classic. Mappan kemur með slatta af letri sem margir vilja tæma. En þeir ættu að skilja eftir þessi letur sem eru sýnd á myndinni.


Nú er nýjasta útgáfan af Font Explorer X ekki lengur ókeypis og ekki er veitt þjónusta (support) fyrir eldri útgáfuna þó að hægt sé að hlaða henni niður.
Hingað til hef ég verið með fontamálin öll í rugli og misvísandi reynslu af fonta-forritum, en ég vildi gera mun betur með glænýju tölvuna mína. Hvaða leið er eiginlega best að fara í dag án þess að borga fyrir?