ID : Þegar fi og fl breytast í þ og Þ
Samlímingur, er skondið orð sem ég fann í orðabók sem þýðingu á enska orðinu Ligature. Ligature, samlímingur er stafur sem hefur verið bræddur saman úr tveimur eða fleiri stöfum og gerður að einum.
Ástæðan fyrir þessum bræðingi er að menn eru að reyna að fá jafnari og fallegri áferð á texta. Sem dæmi um þetta er samlímingurinn fi. Punkturinn yfir i–inu vill gjarnan rekast á yfirlegginn á f–inu og myndar leiðinlega fitun í textanum. Í samlímingnum, sem er þá sambræðingur úr f og i er punkturinn fjarlægður. Annar samlímingur er fl samstæðan, þar sem þessir stafir renna saman í fl.
Margir aðrir samlímingar eru til en fi og fl eru þeir einu sem eru eiga sér fastan stað í 256 stafa letri. Í vandræðagangi með íslensku á mökkunum hér á árum áður, var þessum samlímingum fórnað svo hægt væri að skrifa Þ og þ. Af því leiðir að stafirnir Þ og þ eru gjarnan hafðir á tveimur stöðum í letri sem hefur verið íslenskað.
Þá kemur upp nýtt vandamál: Ýmis ný forrit, svo sem InDesign, gefa möguleika á að þegar stafir eins og fi eða fl eru skrifaðir, eins og til dæmis í orðinu flestir, sér InDesign þá og skiptir út fl og setur samlíminginn fl í staðinn. Þetta er meiriháttar flott þegar maður er að nota OpenType letur, því þau er óþarfi að íslenska. En í letri sem hefur verið „íslenskað“ sækir InDesign Þ eða þ því að þeir stafir eru í plássinu sem samlímingurinn ætti að vera. Úr því verður þá orðið þestir.
Til þess að lagfæra þetta er einfaldast að fara í Character palettuna, í þríhyrninginn og niður í Ligatures og taka hakið af. Sniðugast er að gera þetta meðan ekkert skjal er opið svo þetta haldist í öllum nýjum skjölum.
Önnur leið væri að hætta að nota íslenskað letur og snúa sér að upprunalega letrinu eða kaupa sér OpenType útgáfu af öllu letri. Þetta vandamál myndi leysast og við gætum farið að nota samlímingana á fullu. En því miður verður að segjast að það er ekki búið að leysa alveg 100% alla hnökra í sambandi við íslenskuna, sama hvað menn tala mikið um Unicode.
Eitt lítið dæmi er þegar maður afritar stafina þýð úr OpenType (Unicode) letri, úr Illustrator yfir í Photoshop. Þá fær maður gamalkunna drauga, en afriti maður sömu stafi úr íslenskuðu letri kemur þetta rétt.
